Posty

Instrukcja nadużycia, Alicja Urbanik-Kopeć

Obraz
W ubiegłym roku dwukrotnie miałam okazję posłuchać autorki niniejszej książki na żywo, podczas festiwali literackich. Spotkałam ją podczas Big Booka w Warszawie oraz podczas Literackiego Sopotu i byłam pod sporym wrażeniem, z jaką energią i zaangażowaniem Alicja Urbanik-Kopeć opowiadała o sytuacji służących w Polsce w XIX wieku. Byłam przekonana, że jej książka spodoba mi się przynajmniej tak samo, jak słuchanie autorki na żywo. Niestety tak się nie stało. W swojej książce, tak jak zapowiada to podtytuł: Służące w XIX-wiecznych polskich domach , autorka przedstawiła sytuację tysięcy kobiet zatrudnionych w zamożniejszych domach jako kucharki, pokojówki, nianie i służące do wszystkiego. Urbanik-Kopeć zaczyna od początku: opisała pochodzenie młodych dziewcząt i okoliczności, w jakich trafiały na służbę, uwzględniając przy tym skromne możliwości kształcenia, metody pośrednictwa pracy oraz podróż ze wsi do miasta i związane z tym niebezpieczeństwa. Na kolejnych stronach ...

Kocie oko, Margaret Atwood

Obraz
Kocie oko to druga książka Atwood, po Opowieści Podręcznej , którą przeczytałam. Podobnie jak w przypadku Majgull Axelsson wiem, że trafiłam na autorkę, której twórczość całkowicie do mnie przemawia i którą z chęcią zaliczę do grona swoich ulubionych. Główna bohaterka powieści, Elaine Risley, jest uznaną malarką, która po wielu latach powraca do Toronto, gdzie w małej galerii przygotowywana jest jej retrospektywa. Ta samotna podróż jest okazją do wspomnień, zwłaszcza z okresu dzieciństwa, dorastania i studiów. Pierwsze lata życia Elaine spędziła z rodzicami i starszym bratem na podróżach po Kanadzie. Jej ojciec był naukowcem i prowadził badania rodzimej fauny, dzięki czemu cała czwórka regularnie spędzała całe tygodnie w głuszy, pod namiotem i bez kontaktu z innymi ludźmi. Latami jedynym towarzyszem i głównym autorem zabaw był starszy brat Stephen, dlatego odbywały się one według męskich zasad i były wyrazem chłopięcych fantazji. Gdy Elaine skończyła osiem lat, rodzina na stałe os...

Miasto Archipelag. Polska mniejszych miast, Filip Springer

Obraz
Chcecie się dowiedzieć, dlaczego PiS utrzymuje się przy władzy mimo rażącej niekompetencji, kłamstw i demontowania demokracji? Chcecie wiedzieć, dlaczego Andrzej Duda wygra tegoroczne wybory prezydenckie? To przeczytajcie relację Springera z podróży po byłych miastach wojewódzkich. Reporterowi udało się uchwycić ulotny „czar” prowincji, opisać marazm i zwyczajność miejsc, w których mieszka większość z nas. Bo Polska nie jest krajem wielkich miast, tylko krajem miasteczek i wsi, w których żyje się całkiem inaczej niż w Warszawie, Poznaniu czy Gdańsku. Pod koniec 2018 r. mieszkało w dużych i wielkich (powyżej stu tysięcy mieszkańców) miastach 10,7 mln osób, natomiast w małych i średnich miastach oraz na wsi 27,7 milionów osób, co stanowi nieco ponad 72% mieszkańców kraju (dane GUS opracowane przez: http://ciekaweliczby.pl/miasto_wies ). Springerowskie Archipelagi to miejsca, w których ludzie nadal rozpamiętują zlikwidowane trzydzieści lat temu fabryki, gdzie główną atrakcją i cen...

Tak będzie prościej, Przemysław Semczuk

Obraz
Jak już kilkakrotnie wspominałam, od czasu do czasu bardzo chętnie sięgam po kryminały. Najlepiej takie z rozbudowanym tłem społecznym lub historycznym, dokładnie omawiające dany temat. Sprawa kryminalna też ma oczywiście znaczenie, ale raczej drugorzędne. Jak tylko zobaczyłam w zapowiedziach powieść, której akcja toczy się w Karkonoszach i Jeleniej Górze na początku lat dziewięćdziesiątych, to wiedziałam, że muszę ją przeczytać. Po lekturze ze smutkiem stwierdzam, że Semczyk to nie Orbitowski, a Tak będzie prościej to nie Inna dusza . A miało być tak pięknie... Akcja powieści została osnuta wokół prawdziwego wydarzenia, jakim było popełnione w 1993 r. i do dziś niewyjaśnione, zabójstwo przewodnika sudeckiego Tadeusza Stecia. W swojej literackiej wersji tej historii Semczuk postawił na mnogość wątków, co sprawiło, że dominującą cechą tej książki jest panujący w niej chaos. Autor co rusz wprowadza nic nieznaczące postacie, którym poświęca zbyt dużo uwagi i namiętnie konstruuj...

Pępowina, Majgull Axelsson

Obraz
„To słowo, o którym kiedyś myślałam, że zostało wyplenione i anulowane, wymiecione przez rozsądek, równouprawnienie i całą tę cholerną nowoczesność, ale które odrodziło się i powróciło trzykrotnie cięższe. Słowo, którym można naznaczyć i poniżyć każdą kobietę, którą ma się ochotę poniżyć i naznaczyć, to słowo, dla którego nie ma męskiego odpowiednika, słowo, które jest samą istotą naszego gorszego położenia.” (str. 392 & 393) Choć Pępowina to dopiero druga przeczytana przeze mnie powieść Axelsson, to już mam pewność, że tę autorką mogę zaliczyć do grona swoich ulubionych pisarek. Bardzo odpowiada mi jej styl i sposób konstruowania opowieści. I nawet, jeśli mam przeczucie, że wszystkie jej książki krążą wokół tych samych tematów, to jestem pewna, że za każdym razem na nowo mnie zaczaruje. Główna bohaterką Pępowiny jest Minna, kobieta po czterdziestce, która prowadzi przydrożną restaurację odziedziczoną po ciotce i samotnie wychowuje córkę. Już na początku dowiadujemy się, że...

Północ i południe, Elizabeth Gaskell

Obraz
W październiku przyłączyłam się do instagramowej akcji #victober tudzież #wiktoriańskipaździernik. Mój wybór padł na Północ i Południe Elizabeth Gaskell. Lektura tej powieści zajęła mi cztery (!) miesiące i – jak się zapewne domyślacie – nie byłam nią zbytnio zachwycona. Główną bohaterką jest wychowana na południu Anglii Margaret Hale, która z chorowitą matką i niezaradnym ojcem rozpoczyna nowe życie w położonym na północy kraju przemysłowym Milton. Ostatnie lata dziewczyna spędziła u bogatych krewnych, korzystając z uroków życia bogatej arystokracji. W wyniku przeprowadzki Margaret zostaje zmuszona do zmiany wielu swoich przyzwyczajeń, co wynika z niskiego statusu majątkowego jej rodziców. Główną oś opowieści stanowi stosunek Margaret do starszego od niej bogatego przemysłowca Johna Thorntona. I choć Gaskell poruszyła w swojej powieści wiele trudnych kwestii społecznych i dość krytycznie nakreśliła postępowanie członków klasy wyższej, to całość trąci tak ogromną naiwnością i ta...

Kobiecy stos

Obraz
Nowy Rok zaczęłam wyjątkowymi książkowymi zakupami. W 2020 chcę czytać przede wszystkim twórczość kobiet, pisarek z możliwie jak największej ilości krajów. I taki jest właśnie mój pierwszy zakupowy stos w tym roku: KOBIECY. Same autorki i same fantastyczne :))

Ostatni ślad, Charlotte Link

Obraz
Czasem sięgam po kryminały. Mam ich jeszcze kilka na półkach, więc czytam. Ostatni ślad jest książką przeciętną, którą można przeczytać, ale wcale nie trzeba. Główna bohaterka Rosanna mieszka na Gibraltarze z mężem i pasierbem. Mimo iż jest dziennikarką, to na pełnym etacie zajmuje się domem, po cichu tęskniąc za pracą zawodową. Pewnego dnia wraca do Anglii, by na zlecenie pewnego magazynu opisać kilka niewyjaśnionych spraw kryminalnych. Jedną z nich jest historia zaginięcia Elaine Dawson, która parę lat wcześniej miała być gościem na ślubie Rosanny. Dziewczyna opuściła rodzinną miejscowość i niepełnosprawnego brata i udała się na lotnisko Heathrow. Niestety owego feralnego dnia mgła kompletnie sparaliżowała ruch samolotowy i Elaine przyjęła zaproszenie na nocleg od nieznajomego mężczyzny. Po nocy spędzonej u Marka wsiadła do kolejki jadącej na lotnisko. Nigdy tam jednak nie dotarła, a jej ciała nie odnaleziono. Rosanna podejmuje się rozwiązania zagadki zniknięcia dziewczyny, a ta...

Potargana w miłości. O Agnieszce Osieckiej, Ula Ryciak

Obraz
Jeśli pierwszą przeczytaną w danym roku książkę potraktować jak wróżbę na cały 2020, to już zacieram ręce, bo będzie super :) Piosenki autorstwa Agnieszki Osieckiej, śpiewane m.in. przez Marylę Rodowicz, Edytę Gepert czy zespół Raz, dwa, trzy towarzyszyły mi przez całe studia. Utwory z płyt wchodzących w skład zestawu pt. „Pięć oceanów” znam na pamięć. Uwielbiam tę muzykę, ale przede wszystkim uwielbiam teksty Osieckiej. Błyskotliwe, ironiczne, inteligentne, z humorem, zawsze w punkt. O miłości, o bólu, o ludzkich słabościach, o tęsknocie i smutku. Agnieszka potrafiła każdy stan uczuć i każdą, najbanalniejszą codzienną sytuację przekuć w piosenkę. A jak była ona sama? Rąbka tajemnicy uchyla w swojej książce Ula Ryciak. W bogato ilustrowanej, uzupełnionej fragmentami piosenek i wspomnieniami najbliższych publikacji autorka rekonstruuje niezwyczajne życie Agnieszki Osieckiej. Robi to w bardzo osobisty sposób, posługując się stylem, który ociera się o poetyckość. Musiałam się na po...

Update: STO książek, które BARDZO chcę przeczytać

Obraz
Na początku 2017 roku ułożyłam listę STU książek, które BARDZO chcę przeczytać . Służy mi ona jako kierunkowskaz i przypomina o tytułach, na których lekturze szczególnie mi zależy i po których wiele sobie obiecuję. Kolejność czytania ustalam przez losowanie. W 2019 r. czytanie książek z listy szło mi lepiej niż rok temu. W sumie przeczytałam 7 książek, a 2 jeszcze czytam: Reportaże, biografie, wspomnienia Delhi. Stolica ze złota i snu, Rana Dasgupta; ocena: 4+  Głód, Martín Caparrós; ocena: -5 Niemiec. Wszystkie ucieczki Zygfryda, Włodzimierz Nowak; ocena: 5 Paryże Innej Europy, Błażej Brzostek; ocena: 5 Potargana w miłości. O Agnieszce Osieckiej, Ula Ryciak Klasyka Północ i Południe, Elizabeth Gaskell Literatura piękna światowa Księga szeptów, Varujan Vosganian; ocena: 5 W czasach, gdy ubywało światła, Eugen Ruge; ocena: 5+   Literatura piękna polska Nieczułość, Martyna Bunda; ocena: 5 Na ich miejsce na listę wskoczyły nowe: Reportaże, biografie, ws...

Czytelnicze podsumowanie roku 2019

Obraz
W 2019 r. przeczytałam 46 książek , czyli o dwie więcej niż rok temu. Jestem zadowolona z takiego wyniku, choć zawsze mogłoby być trochę więcej... 18 przeczytanych książek zostało napisanych przez polskie autorki i autorów, a 28 przez zagranicznych. Wśród moich lektur było 29 powieści i 17 książek z gatunku non fiction, 26 napisanych zostało przez kobiety, a 20 przez mężczyzn. Aż 8 książek oceniłam na szóstkę, a 18 na piątkę. 15 tytułów było ok i dostało czwórkę, a 5 trójkę. Te tróje i czwóry to głównie „półkowniczki”, czyli książki kupione dawno temu, których się systematycznie pozbywam, ale przedtem je czytam (niektórych nie daję rady, ale o tym pomilczę). Duży wpływ miały na mnie w 2019 r. książki przeczytane w lutym w ramach #blackhistorymonth, z czterech przeczytanych wtedy tytułów, aż trzy trafiły do TOP 6 literatury pięknej! Po raz pierwszy swoją topkę podzieliłam na dwie kategorie: literatura piękna i literatura faktu – bo jednak trudno porównywać ze sobą tak różn...

Swing time, Zadie Smith

Obraz
Ostatnia książka w tym roku to powieść jednej z moich ulubionych autorek. Sięganie po kolejne książki literackich ulubieńców wiąże się zawsze z pewnym ryzykiem: czy utrzymają poziom i spełnią pokładane w nich oczekiwania? W Swing time dwutorowo poznajemy historię bezimiennej narratorki, która opowiada o swoim dzieciństwie i dorastaniu w biedniejszej części Londynu oraz dorosłym życiu zawodowym jako asystentka sławnej piosenkarki. Na różnych etapach jej życia nieustannie kontrastują ze sobą dwa światy: bogatych, posiadających wpływy i władzę oraz biednych, sfrustrowanych i wściekłych. Jest to powieść, której mocą napędową są wyjątkowe bohaterki. Sama narratorka szczerze opisuje swoje życie, nie unikając przy tym kontrowersyjnych przemyśleń i niezbyt dla niej pochlebnych zachowań. Wokół niej pojawia się wiele wyrazistych kobiecych postaci: jej matka, ciemnoskóra aktywistka i feministka, która była wspaniałą kobietą, ale niedoskonałą matką, Tracey, najlepsza przyjaciółka, dziewczyn...

Wszystkie kwiaty Alice Hart, Holly Ringland

Obraz
Kto ma ochotę na literacką opowieść o sile i wyjątkowości kobiecych więzi powinien sięgnąć po udany debiut Holly Ringland. Autorka przenosi nas do Australii, gdzie poznajemy tytułową Alice, która mieszka z przemocowym ojcem i zastraszoną matką na położonej na odludziu farmie. Dziewczynka żyje w całkowitej izolacji, zna jedynie swoich rodziców i tylko z nimi ma kontakt, nigdy nie opuściła rodzinnego gospodarstwa. W wyniku pożaru, w którym giną jej rodzice, Alice trafia na plantację kwiatów Thornfield, prowadzoną przez babcię June i jej przyjaciółkę Twig. Mieszka tam w sumie dwanaście kobiet, które uciekły przed przemocą i pod okiem June pracują przy hodowli kwiatów i leczą swoje rany. To tam Alice ma szansę odzyskać równowagę i po prostu być dzieckiem. Jednak na jej stosunkach z babcią, matką ojca, ciążą niewypowiedziane tajemnice i ogromne poczucie winy. Dziewczyna ma rosnące poczucie, że wydarzenia sprzed lat, których ona sama nie zna, ciążą na jej życiu. Trudny charakter babki ...

Olive Kitteridge, Elizabeth Strout

Obraz
Olive Kitterige trafiła do walizki jako lektura urlopowa, bo chciałam się w końcu przekonać, o co tyle szumu. Twórczość tej autorki, a zwłaszcza tytułowa bohaterka tej książki, mają na blogach i instagramie bardzo wiele fanek (i podejrzewam, że fanów też), co sprawiło, że miałam wobec tej książki spore oczekiwania. Niestety nie zostały one spełnione. Podobała mi się konstrukcja tej książki: powieść, która tak naprawdę wcale nie jest powieścią, tylko zbiorem opowiadań. Bohaterami zebranych w tym tomie trzynastu krótkich historii są mieszkańcy nadmorskiego miasteczka Crosby. Doceniam fakt, że autorka swoją opowieść usunuła z codzienności amerykańskiej prowincji i zwykłych ludzkich spraw. Jej bohaterowie i bohaterki są zwyczajni aż do bólu, pełni sprzecznych emocji ranią swoich najbliższych, unieszczęśliwiając przy tym siebie samych.  Uczuciami dominującymi wśród postaci z opowiadań Strout są samotność, tęsknota i dojmujący brak zrozumienia. Jednocześnie miałam niestety wrażen...

My, super imigranci, Emilia Smechowski

Obraz
Książka Smechowski była naszą grudniową lekturą w klubie książki. Nie wiem, czy w innym przypadku bym po nią sięgnęła. Choć temat jest mi bliski, w końcu sama od siedemnastu lat mieszkam w Niemczech, obawiałam się, że autorka potraktowała temat zbyt stereotypowo i zbyt osobiście. A jak było w rzeczywistości? Zacznę od tego, że nie nazwałabym tej pozycji reportażem. Jest to raczej biograficzna opowieść młodej kobiety o doświadczeniu imigracyjnym, uzupełniona kilkoma informacjami na temat Polaków żyjących w Niemczech. Emilia wyjechała z rodzicami i młodszą siostra z Wejherowa do Berlina Zachodniego pod koniec lat osiemdziesiątych. Miała wtedy pięć lat. W nowej ojczyźnie szybko nauczyła się, żeby nie odzywać się po polsku na ulicy i broń Boże nie przyznawać się do swojego pochodzenia, którego jej rodzice, oboje lekarze, nagle zaczęli się wstydzić. Kursy językowe, pierwsze mieszkanie i samochód, podjęcie pracy w zawodzie – rodzina Emilii szybko i sprawnie zrealizowała swój plan życ...

Delhi. Stolica ze złota i snu, Rana Dasgupta

Obraz
Rana Dasgupta urodził się w Wielkiej Brytanii. Jego matka jest Angielką, a ojciec Hindusem. Autor wychował się w Cambridge i studiował w Oksfordzie. W 2000 roku zamieszkał w Delhi, gdzie napisał monumentalną biografię tego miasta, za którą w 2017 r. otrzymał Nagrodę im. Ryszarda Kapuścińskiego. Reportaż autora składa się z dwóch części. Po pierwsze mamy tu do czynienia z opisem historii Delhi oraz całych Indii, zwłaszcza po drugiej wojnie światowej. Autor szczegółowo opisał rozpad Indii po wycofaniu się angielskich kolonizatorów oraz wszystkie dramatyczne konsekwencje tych zmian politycznych. Owe historyczne informacje, momentami nieco nużące, przeplatane są wywiadami z mieszkańcami miasta, których głównym tematem są pieniądze. Dasgupta rozmawiał przede wszystkim z indyjskimi przedsiębiorcami, milionerami, albo nawet miliarderami żyjącymi we własnym świecie luksusu i wielkich karier, kierującymi się na co dzień zasadami obowiązującymi jedynie ich klasę społeczną. Podczas gdy pier...

Rondo de Gaulle'a, Olga Stanisławska

Obraz
Książka Stanisławskiej jest relacją z podróży po Afryce, którą autorka przebyła sama, ale nie w samotności. Począwszy od Maroka, przez piaski Sahary aż do Konga; pieszo, zdezelowanymi ciężarówkami, łodzią, jak się akurat udało, autorka pokonała tysiące kilometrów i zebrała po drodze dziesiątki ludzkich historii. Bo  tym jest dla mnie właśnie Rondo de Gaulle'a: zbiorem ludzkich portretów, codziennych historii, serdecznych gestów, z których wyłania się obraz kontynentu całkowicie nam nieznanego. Bo czyż ciągle jeszcze nie patrzymy na Afrykę jak na biedną siostrę bogatej północy, z której nadciągają hordy migrantów, za wszelką cenę próbujących przedostać się do Europy? Stanisławska dobitnie pokazuje, że jest to spojrzenie niesprawiedliwe i niepełne, bo mieszkańcy Afryki są fascynującą mieszanką kolorów skóry, języków i kultur. Nie jest to klasyczny reportaż. Nie ma w tej książce wielkiej historii czy polityki, nie ma liczb, czy naukowych analiz. Są osobiste historie, krótkie, ...

Kolęda dla umarłych, Patrick Dunne

Obraz
Kolęda dla umarłych od lat stała na mojej półce. Nie pamiętam, ani kiedy ją kupiłam, ani dlaczego. W ramach książkowych porządków, czyli wyczytywania i oddawania takich dziwnych tytułów, sięgnęłam niedawno po ten irlandzki thriller. Główną bohaterką jest archeolożka Illaun, która kilka dni przed wigilią zostaje wezwana to niezwykłego znaleziska: podczas prac melioracyjnych na torfowisku w okolicach Newgrange znaleziono zmumifikowane zwłoki kobiety i zdeformowanego noworodka. Kilka dni później rozpoczyna się seria tajemniczych morderstw, a Illaun odnosi wrażenie, że jest prześladowana... Książka jest mało zaskakująca, słabo napisana i generalnie nadaje się jedynie jako towarzyszka podróży komunikacją miejską. Cała kryminalna historia jest mało wiarygodna, a całości brakuje głębi. Jedynym ciekawym wątkiem jest kwestia zaangażowania sióstr zakonnych w opiekę położniczą, która obejmowała pozbywanie się niechcianych dzieci w różny sposób. Można sobie darować. Ocena: 3/6

Niemiec. Wszystkie ucieczki Zygfryda, Włodzimierz Nowak

Obraz
Bohaterem reportażu Włodzimierza Nowaka jest urodzony po wojnie, w 1947 r.  na „ziemiach odzyskanych” syn Niemki i Polaka, Zygfryd Kapela. Łatwo się domyślić, że już na starcie Zygfryd nie miał łatwo, bo tuż po zakończeniu drugiej wojny światowej nie mówiło się o zaletach dwujęzycznego wychowania i bogactwie wynikającym z dorastania w dwóch kulturach. Wręcz przeciwnie. Za rozmawianie po niemiecku ojciec karał pasem, a matka poza domem odzywała się jak najmniej, by nikt nie usłyszał, jak kaleczy wypowiadane ostrożnie polskie słowa. Może to dlatego już od najmłodszych lat Zygfryd uciekał. Może nie mógł znieść tego wewnętrznego niepokoju, tego wiecznie panującego w domu napięcia. Jako nastolatek i młody mężczyzna nie potrafił się odnaleźć w systemie, który go niewolił, który na sztandarach wiele obiecywał, a w rzeczywistości swoim obywatelom dawał zaledwie namiastki: wolności, dobrobytu, bezpieczeństwa. Zygfryd nie mógł się w tej PRLowskiej rzeczywistości odnaleźć, choć próbowa...

Pusty las, Monika Sznajdermann

Obraz
„Ale zaraz przychodzi refleksja i wiem już, że ta historia to opowieść o bezdomności i wygnaniu, o bezsilności i cierpieniu, o chwili,  w której wszystko się kończy, a nie o żadnym obrazie, choćby najpiękniejszym.” (str. 12) Dodałabym jeszcze, że jest to pełna czułości opowieść o miłości do miejsca, do którego się należy, o przemijaniu, śladach, pustce, pamięci i o nieobecnych. O Łemkach, Ukraińcach, Żydach i Cyganach, którzy tę ziemię zamieszkiwali oraz o trudnej historii, która ich stąd przegnała. W swojej najnowszej książce Monika Sznajderman sprawnie połączyła wątki autobiograficzne z historią regionu i refleksjami o jego mieszkańcach i ich losach. Interesująco opisała początki wydawnictwa Czarne i pierwsze lata spędzone w Beskidzie Niskim, dokąd trafiła jako rodowita warszawianka z własnego wyboru na początku lat dziewięćdziesiątych. Przez opowieści Moniki Sznajderman płynie się z największą przyjemnością. Ich choć historia jej rodziny, czyli Fałszerze pieprzu podoba...